Editorial Peace political news

နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုအတွက် ကိုဗစ်(Covid-19) ကို အသုံးမချပါနှင့်

နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုအတွက် ကိုဗစ်(Covid-19) ကို အသုံးမချပါနှင့်

By ဒေါက်တာကျော်သူ (ပေါင်းကူး)

ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ COVID-19 အတွက် ပူပန်မှုတွေကို အကြောင်းပြပြီး နိုင်ငံအချို့မှာ ဒီမိုကရေစီပျက်ပြားအောင် လုပ်နေကြကြောင်း သုံးသပ်ရေးသားထားပါတယ်။

နိုင်ငံခြားသား သူစိမ်း ကြောက်တဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံ အိမ်ဖြူတော်ဝန်ထမ်းတွေဟာ ကို ရိုနာကူးစက်ကပ်ကို အကြောင်း ပြပြီး သူတို့အစောကတည်းက လုပ်ချင်နေတဲ့ နယ်စပ်ထိန်းချုပ် ရေးကို အားကောင်းမောင်းသန် လုပ်လာပါတယ်။ အစ္စရေးနဲ့ စင် ကာပူအစိုးရတွေကတော့ ကိုရိုနာ ကူးစက်မှုကို ခြေရာခံဖို့ဆိုပြီး လက်ကိုင်ဖုန်းတွေကတစ်ဆင့် လူတွေရဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေကို စောင့် ကြည့်ဖို့ လုပ်လာကြပါတယ်။

နဂိုကတည်းက အကြွင်းမဲ့ အာဏာနဲ့ထိန်းချုပ်ဖို့ အားသန်တဲ့ အီရန်အစိုးရက ကိုရိုနာကို အသုံး ချပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေချပြီး လမ်းတွေကို ရှင်းလိုက်ပါတယ်။ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချသူတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ရပ်တည်ချက်နဲ့ အမျိုးသားနိုင်ငံ ရေးဩဇာပုံရိပ်ကို ထူထောင်ခဲ့သူ ဟန်ဂေရီလက်ယာစွန်းဝါဒီခေါင်း ဆောင်ကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုနဲ့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချ သူတွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနေတာ ရှင်းနေတာပဲလို့ ဥရောပခေါင်း ဆောင်တွေကို ပြောလိုက်ပါ တယ်။

ခေတ်သစ်သမိုင်းမှာ အဆိုး ရွားဆုံးကူးစက်ကပ်ရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူထုကျန်းမာရေးအရာရှိတွေ၊ ရှေ့တန်းဆေးပညာရှင်တွေနဲ့ ဒေ သအလိုက်နိုင်ငံရေးသမားတွေ က ကြိုးပမ်းနေကြပါတယ်။

သူတို့တွေ ဒီလိုကြိုးစားအား ထုတ်နေကြရင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အရေးကို အသုံးချပြီး ဒီမိုကရေစီ နဲ့လူ့အခွင့်အရေးကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အခွင့်အလမ်းစောင့်နေတဲ့ အမျိုး သားရေးဝါဒီ နိုင်ငံရေးခေါင်း ဆောင်တွေနဲ့ ပွတ်တိုက်မှုတွေ ဖြစ်လာတာပါ။

ခရီးသွားလာခွင့်ပိတ်ပင် လိုက်တဲ့အတွက် အမေရိကန်နိုင် ငံရဲ့ ချီကာဂိုနိုင်ငံတကာလေဆိပ် မှာ ရှစ်နာရီလောက် ခရီးသည် တွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပိတ်မိ ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်နဲ့ပတ် သက်ပြီး ချီကာဂိုမြို့တော်ဝန် Lori Ligjtfoot က ‘‘အခုလိုသေ သေချာချာ ပြင်ဆင်မထားတဲ့ ခရီး သွားလာခွင့်ပိတ်တဲ့အမိန့်ကို လက်တန်းထုတ်လိုက်တဲ့အတွက် ထောင်ချီတဲ့ ခရီးသည်တွေ လေ ဆိပ်မှာ နာရီပေါင်းများစွာပိတ်မိ သွားပြီး ကူးစက်ဖု့ိ အန္တရာယ်ပို များသွားတယ်။ ဒီလိုအမိန့်ပေး ညွှန်ကြားချက်တွေကို လက်မခံ နိုင်ဘူး’’ ဟု တုံ့ပြန်ပြောဆိုလိုက် တာပါ။

မြို့တော်ဝန်က ‘‘ရှင်တို့ အ သုံးမကျ ညံ့ဖျင်းတာတွေကို အ ချိန်ကုန်ခံ စောင့်မနေနိုင်ဘူး’’လို့ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရန့် နဲ့ အကောက်ခွန်နဲ့နယ်စပ်ကာ ကွယ်ရေးတာဝန်ရှိသူတွေကို ပြောလိုက်ပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အကျပ်အ တည်းကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုအားလုံး ဝန်တွေပိ၊ ခြေကုန်လက်ပန်းတွေ ကျကုန်သလို ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတစ် ခုလုံးလည်း အခက်အခဲတွေကြုံ နေရပါတယ်။ စတော့ဈေးကွက် တွေ ပြိုကျပြိုလဲကုန်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေက အလုပ်သမား တွေ အလုပ်မရှိဖြစ်ကုန်ပါတယ်။ ဒါတွေအပြင် အာဏာရှင်စနစ် တွေ ပိုပြီးအားကောင်းစေတဲ့ နိုင် ငံရေးပုံစံတွေဖြစ်လာနိုင်ပြီး ဒီမို ကရေစီတန်ဖိုးတွေ တဖြည်းဖြည်း ပိုပြီး တိုက်စားဖြိုဖျက်ခံရနိုင် တယ်။ အထူးသဖြင့် အကြွင်းမဲ့ အာဏာထူထောင်ဖို့ ကြိုးစားနေ တဲ့ အာဏာရှင်ဖြစ်ချင်နေသူတွေ ရှိနေတဲ့ အားနည်းယိုင်နဲ့ပြီးသား နိုင်ငံတွေမှာ ဒီလိုအခြေအနေတွေ ပိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္လာနေ့မှာ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ပညာရှင်တွေက ကိုရိုနာကူူးစက် ကပ်အတွက် အရေးပေါ်လုပ် ဆောင်ရမယ့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်း တွေကို နိုင်ငံရေးအတွက် အလွဲ မသုံးကြဖို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ဒီမိုကရေ စီလွတ်လပ်ခွင့်အထူးတာဝန်ခံ တစ်ဒါဇင်နီးပါးပါတဲ့ ကုလသမဂ္ဂ ပညာရှင်အဖွဲ့က ‘‘လက်ရှိကျန်း မာရေးအကျပ်အတည်းက ပြင်း ထန်တာကို အလေးအနက် အသိ အမှတ်ပြုတယ်။ အန္တရာယ်ရှိ ကြောင်း ထင်ရှားသေချာတဲ့အ ခြေအနေမှာ ‘အရေးပေါ်အာဏာ’ ကိုသုံးစွဲနိုင်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေတွေက ခွင့်ပြုထားတာရှိ တယ်။

သို့သော် ‘‘ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အတွက် အရေးပေါ်ဆောင်ရွက် ချက်တွေဟာ လိုအပ်တဲ့ပမာဏ အတိုင်းအဆဖြစ်ရမယ်။ တကယ် လိုအပ်ရမယ်။ ခွဲခြားနှိမ့်ချဖို့ မဟုတ်ရဘူး’’ ဟု တိတိလင်းလင်း ပြောကြတာဖြစ်ပါတယ်။

သူတို့ရဲ့ထုတ်ပြန်ကြေညာ ချက်မှာ ‘‘COVID-19 အတွက် အရေးပေါ်ထုတ်ပြန်ချက်တွေ ဟာ အုပ်စုတစ်စုစု၊ လူနည်းစု တစ်စုစု(သို့မဟုတ်)ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဦးကို ဦးတည်ထုတ်ပြန်တာ မဟုတ်ရဘူး’’ လို့ တိတိလင်းလင်း သတိပေးထားပါတယ်။ ‘‘ကျန်း မာရေးအကာအကွယ်အတွက် ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်သုံးပြီး ဖိနှိပ်တာ မျိုးမဖြစ်ရဘူး။ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေကို နှုတ်ပိတ်ဖို့ လုပ်တာမျိုးမဖြစ်ရဘူး’’ ဟု သတိ ပေးတားမြစ်ထားတာပါ။

အစိုးရတွေက ကပ်ရောဂါ ကို သူတို့ရဲ့အကျိုးစီးပွားအတွက် အသုံးချနေတဲ့သာဓက တော် တော်များများ တွေ့နေရပြီဖြစ် ပါတယ်။ အီရတ်၊ အယ်လ်ဂျီးရီး ယားနဲ့ လက်ဘနွန်နိုင်ငံတွေက အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြပွဲတွေ ဟာ အစိုးရခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေ အတွက် ‘ဆူး’တွေပါ။

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာတော့ နာရန် ဒရာမိုဒီရဲ့ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးပါ တီအစိုးရဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာ ဝင်အများစုပါတဲ့ နိုင်ငံသားဥပဒေ အသစ်ကို ကန့်ကွက်ဆန့်ကျင်တဲ့ ထိုင်သပိတ်တွေကို ကိုရိုနာနဲ့ရော ပြီး ဖြိုခွင်းဖို့လုပ်နေတာပါ။ ဒီထိုင် သပိတ်တွေက ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ လလယ်ကတည်းက စနေတာပါ။

ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးပါတီ ဒေသခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ Kapil Mishra က ထိုင်သပိတ်ရပ် ဖို့ သဘောမတူသူတွေကို ‘‘သူတို့ ရဲ့ထိုင်သပိတ်ဟာ အသေခံ အ ကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ လုပ်ရပ် နဲ့တူတယ်။ ဒေလီမြို့သူမြို့သား သန်းပေါင်းများစွာရဲ့ အသက်ကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်အန္တရာယ် ပြုနေတာဖြစ်တယ်’’ လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ အင်္ဂါနေ့က ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါ က ကိုရိုနာကို နိုင်ငံရေးအတွက် အသုံးချတာဖြစ်ပါတယ်။

တူရကီရဲ့အစ္စလာမ်ဘာသာ အခြေခံအစိုးရက အရက်ဘား တွေ၊ နိုက်ကလပ်တွေ၊ စာကြည့် တိုက်တွေကို ကိုရိုနာကူးစက်မှု တားဖို့အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပိတ် ပေမယ့် ဈေးဝယ်စင်တာတွေ၊ စတိုးဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင် တွေကိုတော့ ဆက်ဖွင့်ခွင့်ပေး ထားပါတယ်။

ရိုမေးနီးယားဝန်ကြီးချုပ်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေအတွက် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာအပြည့်အ၀ ပေးဖို့ မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာမှာ ‘‘အခုလို (ကိုရိုနာအတွက် အရေးပေါ်)ထူး ခြားတဲ့အခြေအနေအတွက် မဲ ပေးရတာမို့ အတိုက်အခံတွေအ နေနဲ့ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ဖို့၊ အ ချေအတင်အငြင်းအခုံလုပ်ဖို့ မစွမ်းသာဘဲ အားလုံးကအာဏာ အပြည့်ပေးဖို့ မဲပေးလိုက်ရတယ်’’ လို့ လွှတ်တော်အမတ် Vlad Alexandrescu က ပြောပါတယ်။

ခေါင်းဆောင်မှုအကျပ်အ တည်းတွေ့နေကြတဲ့ အစ္စရေးက ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုနဲ့ ရိုမေး နီးယားဝန်ကြီးချုပ်လူဒိုဗစ်အော် ဘန်တို့အတွက်တော့ ကိုရိုနာဟာ သူတို့အကျပ်အတည်းတွေ ယာ ယီပြေလျော့စေခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့အဓိကပြိုင်ဘက်အစ္စ ရေးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း Benny Gantz ကို အစိုးရသစ်ဖွဲ့ ဖို့ တာဝန်ပေးလိုက်ပေမယ့် မစ္စ တာနေတန်ယာဟုက ကိုရိုနာအ ရေးပေါ်အခြေအနေစင်မြင့်ကို အ ချိန်ရသလောက် အကျိုးရှိရှိသုံး နေတာတွေ့ရပါတယ်။

နေတန်ယာဟုဟာ နေ့တိုင်း ပြည်သူတွေကို စိတ်မပူဖို့ အား ပေးစကားတွေ ပြောရင်း ကန့် သတ်ချုပ်ချယ်ချက်အသစ်တွေ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွေနဲ့ နေ့ စဉ်တီဗီဖန်သားပြင်ကို စိုးမိုးထား ပါတယ်။ အင်္ဂါနေ့ညပိုင်းမှာတော့ အစ္စရေး ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး (ထောက်လှမ်းရေး)အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ရှင်းဘက်အဖွဲ့ကို ကိုရိုနာဗိုင်း ရပ်စ်ကူးစက်မှုသံသယရှိသူတွေ ရဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းအချက်အလက်တွေ ကို ကြားဖြတ်ထောက်လှမ်းဖို့ နည်းပညာကို အသုံးပြုခွင့်ပေးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါ တယ်။ ဒီလုပ်ပိုင်ခွင့်အရ ကိုရိုနာ သံသယရှိသူနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နေ ရာအသိုင်းအဝိုင်းက သူတွေအား လုံးရဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေကို ကြား ဖြတ်ထောက်လှမ်းတော့မှာဖြစ်ပါ တယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို လွှတ် တော်မပါဘဲ အစိုးရအဖွဲ့ကပဲ ဆုံး ဖြတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်ဟာ အ ကျင့်ပျက်ခြစားမှုသုံးမှုနဲ့ တရားစွဲ ခံထားရတဲ့အတွက် အင်္ဂါနေ့မှာ တရားခွင်မှာ ကြားနာစစ်ဆေးခံ ဖို့ရှိတာပါ။ တရားခွင်မှာ စစ်ဆေး ခံရမယ့်အခြေအနေဟာ သိက္ခာ အကြီးအကျယ်ထိခိုက်တဲ့အခြေ အနေပါ။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာကြောင့် လူစုလူဝေးပိတ်လိုက်တဲ့အတွက် တရားရုံးကြားနာစစ်ဆေးတာကို နှစ်လရွှေ့လိုက်တဲ့အတွက် ခဏ တာသက်သာခွင့်ရသွားပါတယ်။

‘‘အခုလုပ်ရပ်ဟာ ပုဂ္ဂလိက လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကျူးကျော်ကျူး လွန်တာသာမက အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍက ဥပဒေပြုရေးကဏ္ဍကို ဘေးဖယ်ကျော်လွန်တဲ့ လုပ် ဆောင်ချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ကိစ္စကို မနက်ဖြန်မှာ လက်မှတ် ထိုးတောင်းဆိုတင်ပြကြမှာဖြစ် ပါတယ်’’လို့ နိုင်ငံသားအခွင့်အ ရေးအဖွဲ့က ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Maya Fried က ပြောပါတယ်။

‘‘(ပုဂ္ဂလိက လွတ်လပ်ခွင့် ဟာ)နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး၊ အ ရပ်ဘက်ကဏ္ဍအရေးသက်သက် ဖြစ်ပါတယ်။ အခုလို (ရှင်းဘက် လုံခြုံရေးအဖွဲ့ကို ပုဂ္ဂလိကလွတ် လပ်ခွင့်ကို ကျူးကျော်ခွင့်ပေးတဲ့) လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာပေးတာဟာ အလွန်အန္တရာယ်များပြီး (ဒါမျိုး တွေ ကို အစဉ်အလာအဖြစ်လက်ခံ လိုက်ရင်) နောက်ပိုင်းအကျိုး ဆက်တွေ အများကြီးရှိလာနိုင် တယ်’’ လို့ သူကဆက်ပြောပါ တယ်။

ဒီအခြေအနေမှာ နိုင်ငံအ တော်များများရဲ့ အစိုးရတွေက တရားဝင် ကိန်းဂဏန်းတွေ တောင်းတဲ့မီဒီယာသမားတွေကို သတင်းအမှားဖြန့်ချိသူအဖြစ် စွပ် စွဲသတ်မှတ်ဖို့ လုပ်တာ၊ မီဒီယာ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ ရုပ်သိမ်းမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့သတိ ပေးချက်တွေ ထုတ်ပြန်တာတွေ့ ရပါတယ်။ အီဂျစ်မှာ ကိုင်ရိုဂါဒီး ယန်းရဲ့သတင်းစာဆရာက အစိုး ရရဲ့ ကိုရိုနာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိန်း ဂဏန်းတွေကို မေးခွန်းထုတ်တဲ့ သတင်းရေးခဲ့လို့ အင်္ဂါနေ့မှာ အစိုးရက သတင်းသမားလုပ်ခွင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်ပါတယ်။

ဂျော်ဒန်ဘုရင်ကတော့ ကို ရိုနာကို အကြောင်းပြချက်အနေ နဲ့ သုံးပြီး အင်္ဂါနေ့မှာ သတင်းလုပ် ငန်းအားလုံးကို ပိတ်သိမ်းတဲ့အမိန့် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ ဒါနဲ့အ တူ နေဝင်မီးငြိမ်းအမိန့်ကို ထုတ် ပြန်ပြီး မြို့အဝင်တွေမှာ စစ်တပ် တွေချထားလိုက်ပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို အ ကြောင်းပြပြီး နိုင်ငံအချို့မှာ အ ကျဉ်းသားတွေကို မိသားစုနဲ့တွေ့ ခွင့်တွေရပ်လိုက်ပါတယ်။ ဒီလို ပိတ်ပင်ခံရသူတွေထဲမှာ နိုင်ငံရေး အမှုနဲ့ လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက် နဲ့ တရားစွဲဆိုခံထားရသူတွေ လည်းပါပါတယ်။

ဘေရွတ်အမေရိကန်တက္က သိုလ်က ပညာရှင် Rami Khouri က ‘‘ကျွန်တော်တို့ အခုမြင်တွေ့ နေကြတဲ့ အခြေအနေအဖြစ်အ ပျက်တွေက အကြွင်းမဲ့အာဏာ ရှင်အစိုးရတွေ လုပ်ရပ်တွေပါ။ အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်တွေက တော့ သူတို့လုပ်နေကျ ရှေးရိုးစွဲ အာဏာရှင်လုပ်နည်းလုပ်ဟန် တွေပဲ လုပ်မှာပါ။ ဒီလုပ်နည်းလုပ် ဟန်တွေကြောင့်ပဲ သူတို့တွေ ကျ ရှုံးကြတာပါ’’ လို့ ဝေဖန်ထောက် ပြပါတယ်။ ‘‘ရွေးကောက်ပွဲကိန်း ဂဏန်းရလဒ်တွေကို လိမ်သလို ကိုရိုနာကူးစက်မှုကိန်းဂဏန်း တွေကိုလည်း လိမ်ပြီးအားလုံး အဆင်ပြေပါတယ်ပြောကြမှာပါ။ ကူးစက်တယ်ဆိုတဲ့ အနည်းငယ် သော လူနာတွေအားလုံးက လည်း နိုင်ငံခြားသားတွေချည်း ပါပဲလို့ ပြောကြဦးမှာပါ’’လို့ သူ ကဆိုပါတယ်။

ကိုရိုနာ ကူးစက်မှုကို ကြောက်လန့်တာနဲ့ တုံ့ပြန်ကြတာ တွေနဲ့ပတ်သက်လို့ ခိုင်မာတဲ့အ ကြောင်းတရားတွေ ရှိနေတာက အရှိတရားဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာ ကပ်ရောဂါက ‘ထူးခြားတဲ့အကျပ် အတည်း’ဖြစ်တာမို့ အစိုးရတွေ အနေနဲ့ ဘယ်လိုတုံ့ပြန်ရမယ်။ ဘယ်ဟာအမှား၊ ဘယ်ဟာအ မှန်ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှင်းရှင်း လင်းလင်းမရှိနိုင်တာကို တွေ့ရ ပါတယ်။ စင်ကာပူအစိုးရရဲ့အာ ဏာရှင်စနစ်ပုံစံနဲ့ စီမံခန့်ခွဲခဲ့တာ ကို ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပညာရှင် အချို့က ချီးကျူးတာကို တွေ့ရ ပါတယ်။

ဘုရင်စနစ်ကျင့်သုံးတဲ့မော် ရိုကိုနိုင်ငံဟာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကိုရိုနာထိခိုက်မှုမြင့်တဲ့ပြင်သစ်နဲ့ စပိန်နိုင်ငံတွေနဲ့ အဆက်အဆံ များတာမို့ ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေမြင့် ပါတယ်။ ပြည်သူတွေဟာ ယေဘု ယျအားဖြင့် ဘုရင်ကို ရိုသေလေး စားကြပြီး စကားနားထောင်ကြ တယ်၊ လိုက်နာကြတယ်။ အဲဒီ အတွက် ကိုရိုနာကူးစက်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ တင်းကျပ်တဲ့စည်း မျဉ်းတွေ၊ သတ်မှတ်ချက်တွေ ထုတ်ပြန်တဲ့အခါ အားလုံးလိုက် နာတဲ့အတွက် ချက်ချင်းအသက် ဝင်တယ်။ အမြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ တွေ့ရတယ်’’ လို့ ရဘတ်မြို့တော် က ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပညာရှင် Nassim Assef က ပြောပါတယ်။

၂၀၁၈ တုန်းက ‘လူတိုင်း သိ ထားသင့်တဲ့ အာဏာရှင်စနစ်’ စာအုပ်ကိုရေးခဲ့တဲ့ မီချီဂန်ပြည် နယ်တက္ကသိုလ်က နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပါမောက္ခ Erica Frantz က ‘‘အာ ဏာရှင်အစိုးရတွေက သူတို့ကို စောင့်ကြည့်ဝေဖန် ထောက်ပြ ထိန်းကျောင်းမယ့်စနစ်၊ အဖွဲ့အ စည်း၊ လူတွေမရှိတဲ့အတွက် လုပ် ချင်ရာကို ချက်ချင်းလုပ်ဖို့ တစ် ပန်းသာကြတယ်ဆိုရမယ်’’ လို့ ဆိုပါတယ်။

‘‘သို့သော် အဲဒီအာဏာရှင် စရိုက်အစိုးရတွေဟာ ပြည်သူ တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ဦးစား မပေး၊ အလေးမထားကြတာတွေ့ ရတယ်။ ဥပမာ အမေရိကန်သမ္မ တဒေါ်နယ်ထရန့်ဟာ ခရီးသွား လာခွင့်ပိတ်ပင်ရာမှာ ဥရောပ နိုင်ငံတွေကိုပဲ ပိတ်ပြီး သူ့ရဲ့ဘက် တော်သားဘောရစ်ဂျွန်ဆင်ရဲ့ ဗြိ တိန်ကိုတော့ ချန်လှပ်ထားတာမျိုး ပေါ့’’ ဟု သူမကဆက်ပြောပါ တယ်။

‘‘အာဏာရှင်စရိုက်ကျင့်သုံး တဲ့ အစိုးရတွေမှာ အံ့ဖွယ်သရဲ အထူးအဆန်းအဖြစ်အပျက်တွေ နဲ့ ကပ်ဘေးတွေဆိုက်တာ မကြာ ခဏဆိုသလိုတွေ့ရတယ်။ အမေ ရိကန်မှာ ကိုရိုနာနဲ့ပတ်သက်ပြီး လုပ်ခဲ့တာ၊ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာကို ကြည့်ရင် အားလုံးဟာ အာဏာ ကို စုကိုင်ထားဖို့ လုပ်နေတာတွေ့ ရတယ်။ အဖွဲ့အစည်းစနစ်တွေ အားလုံးကို အခွံဖြစ်အောင်လုပ် ပစ်လိုက်တယ်။ ပြီးရင် သမ္မတက သူ့ရဲ့သူငယ်ချင်းတွေ ထည့်လိုက် တယ်။ သူ့လူတွေက အတွေ့အ ကြုံလည်းမရှိဘူး။ လုပ်ရည်ကိုင် ရည်လည်းမရှိဘူး။ အဲဒီလိုလူတွေ က လုပ်ကြတော့ မူဝါဒအမှား တွေ ထွက်လာတယ်။ မူဝါဒတွေ ကို လူတွေလည်း မသိကြဘူး’’ လို့ သူမက ဆက်ပြောပါတယ်။

သူမက ‘‘သမိုင်းတစ် လျှောက်ပြန်ကြည့်ရင် အာဏာ ရှင်တွေဟာ အခက်အခဲအကျပ် အတည်းကြုံလာတဲ့အခါ အကျပ် အတည်းကို အသုံးချပြီး အကြွင်း မဲ့အာဏာ ထူထောင်တာကို ၁၉၃၃ မှာ ဂျာမန်လွှတ်တော်ကြီး ကို မီးလောင်တိုက်သွင်းဖျက်ဆီး ခဲ့တာနဲ့ ပြန်ကြည့်လို့ရတယ်။ အ ခုလည်း ကိုရိုနာအကျပ်အတည်း ကို အသုံးချပြီး ပြန်ပြင်လို့မရတဲ့ အစီအမံမူဝါဒတွေလုပ်မှာကို ပူ ပန်စိုးရိမ်တယ်’’ လို့ သူ့ရဲ့ပူပန်မှု ကို ပြောပါတယ်။

ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာ လက်ယာ စွန်းဝါဒီသမ္မတ ဒူတာတီက တိုင်းပြည်ဟာ ကိုရိုနာကြောင့် ကပ်ဘေးအန္တရာယ်အဆင့်ရှိနေ ကြောင်းနှင့် ကပ်ဘေးအန္တရာယ် ကာလကို ခြောက်လသတ်မှတ် ကြောင်း အင်္ဂါနေ့က ကြေညာခဲ့ ပါတယ်။ ကိုရိုနာကပ်ဘေးထိခိုက် တဲ့ဘယ်နိုင်ငံမှာမှ ခြောက်လ သတ်မှတ်တာမရှိပါဘူး။ အဲဒီအ ချက်ကို ကြည့်ပြီးအတိုက်အခံ ဥပဒေပြုသမားတွေနဲ့ အစိုးရကို ဝေဖန်ထောက်ပြသူတွေက သမ္မ တဒူတာတီဟာ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်နဲ့စုဝေးခွင့်ပိတ်ပင် တာတွေကို ဖယ်ရှားဖို့မလိုလား ဘဲ သူ့ရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ အာ ဏာချုပ်ကိုင်ကျင့်သုံးဖို့ ကိုရိုနာ ကို အသုံးချတဲ့လုပ်ရပ်အဖြစ် စိုး ရိမ်နေကြပါတယ်။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်တွေ က အခက်အခဲအကျပ်အတည်း အခြေအနေတွေ ကြုံလာတဲ့အခါ ဒီအကျပ်အတည်းတွေကို ရင်ဆိုင် ဖြေရှင်းဖို့ ပြည်သူတွေဟာ စုစည်း ကြတယ်။ အတူတကွဖြစ်အောင် လုပ်ကြတယ်။ အဲဒါတွေက အ ဆိုးထဲက အကောင်းဖြစ်တယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာ အကျပ်အ တည်းအခွင့်အရေးယူပြီး အာဏာ ရှင်စရိုက်ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ ဟာ သာမန်အခြေအနေမှာ ပြည် သူတွေလက်ခံဖို့ ခက်ခဲတဲ့မူဝါဒ တွေကို ပြဋ္ဌာန်းလေ့ရှိကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

‘‘တခြားအရာတွေထက် ဒီ လိုကပ်ဆိုက်တဲ့ကာလဟာ ဒီမို ကရေစီအရေးကိစ္စတွေအတွက် စိုးရိမ်ရပါတယ်။ အကျပ်အတည်း အခြေအနေတွေဟာ အစိုးရတွေ အတွက်တော့ ဒီမိုကရေစီနဲ့ ဘက် တော်သားတွေကို ဖြိုခွင်းဖို့အခွင့် အလမ်းဖြစ်နေတာပါ။ အဲဒီအ တွက် ဒီမိုကရေစီလမ်းစဉ်ကနေ အသွင်ကူးပြောင်းအောင်ပြုလုပ် ရာမှာ အသုံးချခြင်းခံရနိုင်လောက် တဲ့ ဒီလိုကပ်ဘေးဆိုက်ရောက်မှု ဖြစ်စဉ်တွေကို ကျွန်မတို့အနေနဲ့ သေချာဂရုပြုစောင့်ကြည့်ဖို့လိုပါ မယ်’’ လို့ ပါမောက္ခ Frantz ကပြောပါတယ်။ ။

(ဒေါက်တာ ကျော်သူ (ပေါင်းကူး) သည် ဒီမိုကရေစီအရေး၊လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လူမှုတရားမျှတမှုအတွက် အရပ်ဖက် ပြည်သူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသညိ့ ပေါင်းကူးအဖွဲ့၏ တာဝန်ခံ ဖြစ်ပြီး ယခုဆောင်းပါးကို 7 Day တွင် ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့ပြီး ဒုတိယအဖြစ် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်က ထပ်မံ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်)

Pic Credit- NYT

သင့်ရဲ့ထင်မြင်ချက်ကို မှတ်ချက်ပေးလိုက်ပါ

Related Posts